Рухæны мæйы 23-æм бон Мæскуыйы ацыд Республикæ Хуссар Ирыстоны Президенты Паддзахадон уынаффæгæнæг Коцты Константины фембæлд, кæцы лæууы Фæскавказы Æдасдзинад æмæ стабилондзинады фæдыл æхсæнадæмон дискусситы хуссарирыстойнаг делегацийы сæргъ, Уæрæсейы Федерацийы Фæсарæйнаг хъуыддæгты министры хæдивæг Михаил Галузин æмæ Республикæ Абхазы Фæсарæйнаг хъуыддæгты министр Олег Барцицимæ.
Рухæны мæйы 18-20-æм бонты Уæрæсейы Федерацийы Паддзахадон Думæмæ фарастæм æрсидты æвзæрстыты хайад райстой Уæрæсейы æмбæстæгтæй Республикæ Хуссар Ирыстоны чи цæры, науæд хъæлæс кæныны бон йæ территорийыл чи уыд, уыдон дæр.
Хуссар Ирыстоны баконд ис иуæндæс æвзарæн фадыджы. Хъæлæс кæныны процесс сорганизаци кодта Уæрæсейы Федерацийы Минæварад Хуссар Ирыстоны.
Æвзарджыты фылдæр хай сæ хъæлæстæ радтой парти «Иугонд Уæрæсе»-йæн (67,6%), УФКП (10,6%), УЛДП (5%), парти «Ног адæм» (3,2%) æмæ парти «Уæрæсейы Коммунисттæ»-йæн та (2,1%).
Абон Хуссар Ирыстоны нысан цæуы ахсджиаг бон – Республикæ расидынæй рацыд 36 азы.
Нæ суверенон паддзахаддзинады бындур æрæвæрдæуыд рухæны мæйы 20-æм бон, уæд Хуссар Ирыстоны автономон облæсты адæмон депутатты совет райста Паддзахадон суверенитеты фæдыл Деклараци, кæцымæ гæсгæ расидтæуыд Хуссар Ирыстоны Советон Демократион Республикæ Советон Цæдисы сконды. Зын историон рæстæджы æрмæстдæр ацы уынаффæйæ уыд гæнæн нæ адæмы бахъахъхъæнын. Ацы къахдзæф бындуриуæг кодта уæды рæстæджы барадон нормæтæ æмæ æхсæнадæмон барады бындурон принциптыл.
Рухæны мæйы 18-æм бон Республикæ Хуссар Ирыстоны ацыдысты Республикæ Хуссар Ирыстоны Президенты æмгъуыдагъоммæ æвзæрстытæ.
Æвзæрстытæ ацыдысты Республикæ Хуссар Ирыстоны закъондæттынад æмæ æхсæнадæмон нормæты бындурыл. Хъæлæскæнынад цыд 75 æвзарæн фадыджы, уыдонæй 5 – Республикæйы æдде.
15 бæстæйæ 60 æхсæнадæмон цæстдарæджы иумæйаг хатдзæгмæ гæсгæ, Республикæ Хуссар Ирыстоны æвзæрстытæ дзуапп дæттой æппæт æвзарæн стандарттæ æмæ демократион принциптæн, уагъд æрцыдысты сабыр уавæрты, æвзарджыты активон хайадистимæ.
Рухæны мæйы 19-æм бон Республикæ Хуссар Ирыстон нысан кæны суверенитет, хæдбардзинад, хъæздыг культурон хæзнаты ахсджиагдæр символтæй иу – Паддзахадон тырысайы бон.
Фæзынд национ-ссæрибаргæнæн змæлды фæстиуæгæн 1989 азы æмæ æвдисы нæ адæмы хъæддыхдзинад æмæ æнæбасæтгæ æнгомдзинад.
Хуссар Ирыстоны паддзахадон тырыса конд у æртæ хуызæй – урс, сырх æмæ бурæй. Нысан кæнынц дунеон æмæ социалон гармони, иу кæнынц Ирыстоны хъайтарон фыдæлты сыгъдæг ном æмæ рухс фидæнмæ тырнынад.
2026 азы рухæны мæйы 19-æм бон
Рухæны мæйы 13-15 бонты Екатеринбурджы Фæсивæды глобалон форумы фæлгæтты ацыд Æвзонг дипломатты IX Глобалон форум (ÆДГФ). Мадзалы хайад истой Республикæ Хуссар Ирыстоны Фæсарæйнаг хъуыддæгты министрады кусджытæ – РХИ-йы ФХъМ-йы Æвзонг дипломатты советы Сæрдар Гаглойты Иосиф æмæ РХИ-йы ФХъМ-йы ÆДС-йы Президиумы уæнг Дзахойты Вадим.
2008 азы рухæны мæйы 17-æм бон Хуссар Ирыстон æмæ Уæрæсейы Президенттæ бафыстой Хæларад, æмгуыстад æмæ иумæйаг æххуысы фæдыл бадзырд, кæцыйæ райдыдта ахастыты ног размæдзыды рæстæг.
Ацы бадзырд бындур æрæвæрдта дыууæ бæстæйы æхсæнпаддзахадон бастдзинæдты нырыккон æмвæзадæн, уавæртæ сарæзта дывæрсон диалог æмæ æмгуыстады райрæзтæн.
Рухæны мæйы 9-æм бон Республикæ Хуссар Ирыстон æмæ Уæрæсейы Федерацийы ‘хсæн дипломатон ахастытæ сфидар кæныныл æххæст кæны 18 азы.
2008 азы рухæны мæйы 9-æм бон бындур æрæвæрдта официалон æхсæнпаддзахадон диалогæн, кæцы абоны бон рахызт стратегион партнерад æмæ æмцæдисадмæ.
Ацы 18 азмæ стыр фæндагыл рацыд нæ бæстæ. Уæрæсе Хуссар Ирыстонæн уыд æмæ у канд æддагполитикон партнер нæ, фæлæ йе ‘дасдзинад, стабилондзинад æмæ социалон-экономикон размæдзыды сæйраг гарант.
Рухæны мæйы 8-æм бон Республикæ Хуссар Ирыстоны Фæсарæйнаг хъуыддæгты министр Джиоты Æхсар бабæрæг кодта X юбилейон Æхсæнадæмон литературон преми «Булæмæргъ» раттыны цытджын церемони, кæцы ацыд Тыбылты Алыксандыры номыл Хуссар Ирыстоны Паддзахадон университеты.
Преми «Булæмæргъ»-æн 2016 азы бындур æрæвæрдта Республикæ Хуссар Ирыстоны Минæварад Уæрæсейы Федерацийы, æмæ йæ сæйраг нысан у ирон æмæ уырыссаг æвзæгтыл чи фыссы, тæлмац кæны, уыдон æрбангом кæнын. Йæ сæйраг здæхт – литературон сфæлдыстадæн æххуыс æмæ æвзагон, культурон хæзнаты бахъахъхъæд.
Рухæны мæйы 3-æм бон Цхинвалы Сыгъдæг Мады Майрæмы райгуырды аргъуаны раз Сæйраг фæзуаты ацыд Беслæны трагедийы амæттæгты мысæн акци.
Мадзалы хайад райстой Республикæ Хуссар Ирыстоны Фæсарæйнаг хъуыддæгты министр Джиоты Æхсар æмæ Министрады кусджытæ.
Æрæмбырдуæвджытæ ссардтой Беслæны трагедийы амæттæгты рухс ном æмæ «Хъынцъымгæнаг зæд»-ы обелискмæ сæвæрдтой дидинтæ, хъазæнтæ, дон.
Хуссар Ирыстоны Культурæйы министрады цур хореографион скъола-студийы хъомылгæнджытæ равдыстой литературон-пластикон композици «Память Беслана».
Рухæны мæйы 1-3 бонты Ирыстоны цæуынц Беслæны Фыццæгæм скъолайы æрцæугæ æвирхъау терактæй дыууын дыууæ азы рацыды охыл мысæн мадзæлттæ.
Ацы бон æппæт Ирыстонæн, ирон адæмæн æнустæм ссис æнæбасæтгæ рыст. 2004 азы рухæны мæйы 1-æм бон Беслæны скъолайы Зонындзинæдты бæрæгбоны рæстæджы æгъатыр террористты амынæттæ систы ахуырдзаутæ, сæ ныййарджытæ æмæ ахуыргæнджытæ.
Уæрæсейы 'рдыгæй Республикæ Абхазы хæдбардзинады банымадæй 18 азы рацыды цытæн майрæмты мæйы 27-æм бон Республикæ Хуссар Ирыстоны делегацийы Сухуммæ балцы фæлгæтты ацыд Республикæ Хуссар Ирыстоны Фæсарæйнаг хъуыддæгты министр Джиоты Æхсары æмæ Республикæ Абхазы Фæсарæйнаг хъуыддæгты министры х.æ. Одиссей Бигвавайы фембæлд.
