Рухæны мæйы 23-æм бон Мæскуыйы ацыд Республикæ Хуссар Ирыстоны Президенты Паддзахадон уынаффæгæнæг Коцты Константины фембæлд, кæцы лæууы Фæскавказы Æдасдзинад æмæ стабилондзинады фæдыл æхсæнадæмон дискусситы хуссарирыстойнаг делегацийы сæргъ, Уæрæсейы Федерацийы Фæсарæйнаг хъуыддæгты министры хæдивæг Михаил Галузин æмæ Республикæ Абхазы Фæсарæйнаг хъуыддæгты министр Олег Барцицимæ.
Рухæны мæйы 18-20-æм бонты Уæрæсейы Федерацийы Паддзахадон Думæмæ фарастæм æрсидты æвзæрстыты хайад райстой Уæрæсейы æмбæстæгтæй Республикæ Хуссар Ирыстоны чи цæры, науæд хъæлæс кæныны бон йæ территорийыл чи уыд, уыдон дæр.
Хуссар Ирыстоны баконд ис иуæндæс æвзарæн фадыджы. Хъæлæс кæныны процесс сорганизаци кодта Уæрæсейы Федерацийы Минæварад Хуссар Ирыстоны.
Æвзарджыты фылдæр хай сæ хъæлæстæ радтой парти «Иугонд Уæрæсе»-йæн (67,6%), УФКП (10,6%), УЛДП (5%), парти «Ног адæм» (3,2%) æмæ парти «Уæрæсейы Коммунисттæ»-йæн та (2,1%).
Абон Хуссар Ирыстоны нысан цæуы ахсджиаг бон – Республикæ расидынæй рацыд 36 азы.
Нæ суверенон паддзахаддзинады бындур æрæвæрдæуыд рухæны мæйы 20-æм бон, уæд Хуссар Ирыстоны автономон облæсты адæмон депутатты совет райста Паддзахадон суверенитеты фæдыл Деклараци, кæцымæ гæсгæ расидтæуыд Хуссар Ирыстоны Советон Демократион Республикæ Советон Цæдисы сконды. Зын историон рæстæджы æрмæстдæр ацы уынаффæйæ уыд гæнæн нæ адæмы бахъахъхъæнын. Ацы къахдзæф бындуриуæг кодта уæды рæстæджы барадон нормæтæ æмæ æхсæнадæмон барады бындурон принциптыл.
Рухæны мæйы 18-æм бон Республикæ Хуссар Ирыстоны ацыдысты Республикæ Хуссар Ирыстоны Президенты æмгъуыдагъоммæ æвзæрстытæ.
Æвзæрстытæ ацыдысты Республикæ Хуссар Ирыстоны закъондæттынад æмæ æхсæнадæмон нормæты бындурыл. Хъæлæскæнынад цыд 75 æвзарæн фадыджы, уыдонæй 5 – Республикæйы æдде.
15 бæстæйæ 60 æхсæнадæмон цæстдарæджы иумæйаг хатдзæгмæ гæсгæ, Республикæ Хуссар Ирыстоны æвзæрстытæ дзуапп дæттой æппæт æвзарæн стандарттæ æмæ демократион принциптæн, уагъд æрцыдысты сабыр уавæрты, æвзарджыты активон хайадистимæ.
Хъыгагæн, нысан кæнæм, гуырдзиаг хицауад кæй нæу разы уæвæг æцæгдзинад æмæ Хуссар Ирыстоны адæмы демократион æвзæрстыл.
Æвзæрстыты хатдзæгтæ Гуырдзыстон банымайа кæнæ ма банымайа, уый бынтондæр никуыд æндавы Республикæ Хуссар Ирыстоны Президенты æвзæрстыты легитимондзинадыл, кæцытæ ацыдысты рухæны мæйы 18-æм бон национ закъон æмæ æхсæнадæмон барады æппæт нормæтæм гæсгæ.
Рухæны мæйы 19-æм бон Республикæ Хуссар Ирыстон нысан кæны суверенитет, хæдбардзинад, хъæздыг культурон хæзнаты ахсджиагдæр символтæй иу – Паддзахадон тырысайы бон.
Фæзынд национ-ссæрибаргæнæн змæлды фæстиуæгæн 1989 азы æмæ æвдисы нæ адæмы хъæддыхдзинад æмæ æнæбасæтгæ æнгомдзинад.
Хуссар Ирыстоны паддзахадон тырыса конд у æртæ хуызæй – урс, сырх æмæ бурæй. Нысан кæнынц дунеон æмæ социалон гармони, иу кæнынц Ирыстоны хъайтарон фыдæлты сыгъдæг ном æмæ рухс фидæнмæ тырнынад.
2026 азы рухæны мæйы 19-æм бон
Рухæны мæйы 13-15 бонты Екатеринбурджы Фæсивæды глобалон форумы фæлгæтты ацыд Æвзонг дипломатты IX Глобалон форум (ÆДГФ). Мадзалы хайад истой Республикæ Хуссар Ирыстоны Фæсарæйнаг хъуыддæгты министрады кусджытæ – РХИ-йы ФХъМ-йы Æвзонг дипломатты советы Сæрдар Гаглойты Иосиф æмæ РХИ-йы ФХъМ-йы ÆДС-йы Президиумы уæнг Дзахойты Вадим.
Нæ хъус æрдардтам Европæйы къамисы Сæрдар Урсула Фон дер Ляйены раныхасмæ, кæцы комкоммæ банысан кодта, Европæ кæй хъавы политикон æгъдауæй сириаг хицауадыл бандавынмæ. Уый баст у Хуссар Ирыстон æмæ Абхазимæ ахастытæ фæивынимæ.
Ахæм фидиуæнтæ нымайæм æхсæнадæмон барады æппæт нормæты ныхмæ æмæ хæдбар паддзахадты мидхъуыддæгтыл, афтæмæй ма суверенон уынаффæтыл æндæвдад. Фон дер Ляйен йæ архайдтытæй халы Европæйы демократийы бындур æмæ традицион принциптæ, кæцытæ бынтондæр рохуаты баззадысты.
2008 азы рухæны мæйы 17-æм бон Хуссар Ирыстон æмæ Уæрæсейы Президенттæ бафыстой Хæларад, æмгуыстад æмæ иумæйаг æххуысы фæдыл бадзырд, кæцыйæ райдыдта ахастыты ног размæдзыды рæстæг.
Ацы бадзырд бындур æрæвæрдта дыууæ бæстæйы æхсæнпаддзахадон бастдзинæдты нырыккон æмвæзадæн, уавæртæ сарæзта дывæрсон диалог æмæ æмгуыстады райрæзтæн.
Республикæ Никарагуайы Хæдбардзинады боны цытæн Республикæ Хуссар Ирыстоны Фæсарæйнаг хъуыддæгты министр Джиоты Æхсар арвыста арфæйы фыстæг Республикæ Никарагуайы Фæсарæйнаг хъуыддæгты Соминистртæ Денис Монкада Колиндрес æмæ Вальдрак Людвинг Джентске Уитакермæ.
Сæрмагондæй, арфæйы дзырдæуы:
Боливариайнаг Республикæ Венесуэлæйы ‘рдыгæй Республикæ Хуссар Ирыстоны хæдбардзинады банымадæй 17 азы рацыды цытæн Республикæ Хуссар Ирыстоны Фæсарæйнаг хъуыддæгты министр Джиоты Æхсар арвыста арфæйы фыстæг Боливариайнаг Республикæ Венесуэлæйы Фæсарæйнаг хъуыддæгты министр Феликс Рамон Пласенсиа Гонсалесмæ.
Сæрмагондæй, арфæйы дзырдæуы:
Рухæны мæйы 9-æм бон Республикæ Хуссар Ирыстон æмæ Уæрæсейы Федерацийы ‘хсæн дипломатон ахастытæ сфидар кæныныл æххæст кæны 18 азы.
2008 азы рухæны мæйы 9-æм бон бындур æрæвæрдта официалон æхсæнпаддзахадон диалогæн, кæцы абоны бон рахызт стратегион партнерад æмæ æмцæдисадмæ.
Ацы 18 азмæ стыр фæндагыл рацыд нæ бæстæ. Уæрæсе Хуссар Ирыстонæн уыд æмæ у канд æддагполитикон партнер нæ, фæлæ йе ‘дасдзинад, стабилондзинад æмæ социалон-экономикон размæдзыды сæйраг гарант.
