Хурхæтæны мæйы 20-æм бон рацыд 106 азы ирон адæмы геноцидæй, кæцы XX æнусы 1918-1920 азты арæзт æрцыд Гуырдзыстоны хицауады ‘рдыгæй.
Ацы бон 1920 азы гуырдзиаг æфхæрджыты къухтæй æхст æрцыдысты 13 коммунары. Ацы цау ссис æппæты тугамæхстдæр цаутæй иу, кæцыйæн нæй страстгæнæн.
1920 азы цаутæ ныууагътой арф фæд ирон адæмы зæрдæты: Гуырдзыстоны æфсады тугамæхст операцийы фæстиуæгæн дæсгай мин адæймаджы ныууагътой сæ хæдзæрттæ, мингай адæм фæмард сты зымæгон æфцджыты сæртыл хизгæйæ, сæ цард ирвæзынгæнгæйæ. Амæттæгтæ – ирон сывæллæттæ, ацæргæ адæм, сылгоймæгтæ. Уый уыд адæмы скуынæг кæныны сæрмагонд операци. Мæлæты къухтæй чи фервæзт, уыдон баззадысты æгъатырдзинад, се 'ввахс адæмы мæлæты, сæ зæхх пырхæнтæ фестын кæныны æвдисæндартæ.
Ацы бон мах арæм трагикон цауты амæттæгты рухс ном. Уыцы 13 адæймаджы, кæцытæн аскъуыд сæ цард, æнустæм баззайдзысты æппæт ирон адæмы зæрдæты æнæбайгас хъæдгомæй.
Абон Фæсарæйнаг хъуыддæгты министры х.æ. Джиоты Æхсар, Фæсарæйнаг хъуыддæгты министры Фыццаг хæдивæг Цхуырбаты Андрей æмæ Фæсарæйнаг хъуыддæгты министры Хæдивæг Бигъуылаты Инна хайад райстой Згъудеры къуылдымыл 13 коммунарæн Мемориалон цыртдзæвæнмæ дидинтæ сæвæрыны церемонийы.
Хурхæтæны мæйы 20-æм бон Хуссар Ирыстоны расидтæуыд минут æдзæмæй алæууыны акци. Цхинвалы аргъуанты ацæудзысты ирон адæмы геноциды амæттæгты номыл мысæн службæтæ.
2026 азы хурхæтæны мæйы 19-æм бон